|
24 Ekim 2003 Tarihli
Resmi Gazete
Sayı:
25269
Kabul Tarihi: 09.10.2003
Kanun
No:4982
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. — Bu
Kanunun amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık
ve açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. — Bu
Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. — Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama
dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve
mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu
Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran
gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer
alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya
çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat,
kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda
kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına
veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. — Herkes
bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun
hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. —
Kurum ve
kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya
belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin,
süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri
almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu
Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. — Bilgi
edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak
başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer
iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. — Bilgi
edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma,
inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge
için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler
MADDE 8. —
Kurum ve
kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve
nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge
verme
MADDE 9. —
İstenen
bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler
ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma
gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. — Kurum
ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını
verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve
kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını
incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde
elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı
bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.— Kurum ve
kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü
içinde sağlarlar. Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş
içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka
kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla
kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş
günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için
gereken maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. — Kurum
ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya
elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde
bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. — Bilgi
edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru
sahibi, yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde
verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş
iş günü içinde vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini
durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. — Bilgi
edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar
vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi
kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare
hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip
kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine
sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu
Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca
seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından
seçilir.
Kurul, en az ayda bir
defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona
erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini
tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine
devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu
hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde
kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti
yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları
kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere
toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. — Yargı
denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu
doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. —
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve
millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan
gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 17. —
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik
çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. — Sivil
ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek
onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 19. — Kurum
ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili
olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da
güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden
olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 20. —
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların kanunî
yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya
belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu,
18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982
tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. —
Kişinin
izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında,
açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve
haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler,
kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. —
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. —
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. — Fikir
ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında
ilgili kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. — Kurum
ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum
içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen
kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. — Kurum
ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu,
teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından
aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve
benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları kararlara
esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. — Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. —
Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer
istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle
gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. — Bu
Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta
yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz
ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. — Kurum
ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da bu
nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı
ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının
sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve
ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel
raporu, söz
konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının sonuna
kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden iki ay
içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. — Bu
Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. — Bu
Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 33. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
| 
